Urodziny na mrozie

 

Koniec zimy to czas, kiedy na świat przychodzą focze szczenięta dwóch bałtyckich gatunków fok szarych (Halichoerus grypus) i  obrączkowanych, zwanych też  nerpami (Phoca hispida). Foki pospolite (Phoca vitulina) czynią to później. Biologia rozrodu oraz jego czas i miejsce różni te gatunki między sobą.

 

Foki szare - czyli te najliczniejsze oraz foki pospolite - spotykane u nas najrzadziej, dojrzałość płciową osiągają w podobnym wieku, samce gdy skończą 6 lat, a samice gdy 4 lata. Nerpa ( foka obrączkowana) jest zdolna do rozrodu w 5 roku życia, jeśli to samica, a samce dopiero po ukończeniu 7 lat.

 

Focze gody rozpoczynają się, w zależności od gatunku, w okresie od jesieni do wiosny. Jako pierwsze do powiększania rodziny przystępują foki szare i obrączkowane, bo już z początkiem wiosny, krótko po porodzie. Foki pospolite dopiero po okresie linienia, we wrześniu. Nierzadko wśród konkurentów o samice i dogodne miejsca odbywają się walki godowe. W tym czasie samice, zwłaszcza u fok obrączkowanych, wydzielają charakterystyczny zapach. Po miłosnych zalotach i skutecznym zapłodnieniu rozpoczyna się 11,5 miesięczny okres ciąży.

 

Na przełomie lutego i marca przyszłe mamy  z gatunku fok szarych i obrączkowanych wychodzą na pola i kry lodowe lub na ląd i tu, najchętniej w spokojnych warunkach, rodzą się szczenięta. Foki pospolite wybierają ciepłą porę roku na czas urodzin, toteż młode przychodzą na świat w okresie czerwca i lipca. Zwykle samica wydaje na świat tylko jedno dziecko, bardzo rzadko zdarzają się ciąże mnogie. Prawie regułą jest także fakt częstych poronień wśród pierworódek, zarówno w warunkach naturalnych, jak i sztucznych.

 

Młode fok obrączkowanych i szarych, wyglądają niczym białe, puchate kuleczki. Pospolite natomiast są miniaturką rodziców i białe nie są. Barwa lanugo stanowi dla malucha kamuflaż, bowiem pierwsze tygodnie swego życia spędza on na lądzie. Mleko fok zawiera niezwykłą ilość tłuszczu, jest ono 12-13 razy bardziej tłuste niż mleko krowy. Ponieważ okres laktacji jest szczególnie krótki, młode muszą znacznie przybrać na wadze. Szczenię ssąc takie pożywne posiłki przyrasta dziennie około 1 - 2 kg.

 

 

Mały samiec foki szarej. Foto: Krzysztof E. Skóra

 

Samice, szczególnie u fok pospolitych, bardzo troskliwie dbają o swoje potomstwo. W sytuacjach zagrożenia uderzają młode płetwami, aby zepchnąć je do wody. Tutaj podtrzymują je swoim ciałem nie pozwalając na utonięcie. Oddalają się tylko na bezpieczną odległość.

 

Foki obrączkowane kopią w lodzie śnieżne jamy dla swego malca. Na końcu takiej nory znajduje się gniazdo i zejście do wody, dzięki czemu młode jest dobrze ukryte. Matczyna opieka nad szczenięciem trwa przez około 3 tygodnie, jedynie foki pospolite rozstają się ze swymi pociechami trochę później. Małe tracą białe futro i uczą się samodzielności.

 

W fokarium Stacji Morskiej w Helu, jak dotąd, doczekaliśmy się dwóch szczeniaków: Adama i Bojki. Obie te foki zostały wypuszczone do środowiska naturalnego i obecnie pływają po wodach Bałtyku.

 

Magdalena Jedynak

 

lanugo- łac. meszek, młody zarost, puch, anat. meszek płodowy pokrywający w drugiej połowie ciąży całą skórę płodu ludzkiego, znikający w ostatnim miesiącu ciąży, odpowiednik sierści (futra) zwierząt.

<<< ARCHIWUM 2003 ROKU