Niehelskie anchovies

 

Foto: Sardele i szproty.

 

Słynna „anchois [1] - sardela europejska (Engraulis encrasicolus (Linneus 1758)) to pelagiczna ryba z rzędu śledziokształtnych. W Polsce notowana niezwykle rzadko. Ostatni egzemplarz Stacja Morska odnotowała w 1997 roku, 31 października na pokładzie Hel 135 w czasie pelagicznego połowu szprota w okolicy Helskiego Cypla. Minęło 6 lat i 2 listopada załoga tegoż kutra zameldowała o dość licznym połowie tych ryb. Także i tym razem był to przyłów w trakcie połowów szprotowych. Do Stacji Morskiej trafiło kilka egzemplarzy tego niezwykle rzadkiego gatunku. Długość największych przekraczała 19 cm.

Jak podaje literatura fachowa sardela dojrzewa przy długości 12-13 cm już w drugim roku życia. Maksymalna ilość jaj jaką może złożyć samica wynosi  20 000. Sardela nie żyje jednak dłużej niż trzy lata. Najliczniej występuje w Morzu Śródziemnym, Czarnym oraz Azowskim. Jest też u północnych wybrzeży Francji i Hiszpanii. Na południu sięga tropikalnych wód zachodniej Afryki. W kanale La Manche nie jest już liczna choć w Morzu Północnym występuje. Do Bałtyku trafiają tylko pojedyncze egzemplarze. Dociera do okolic Sztokholmu i jak widać do Zatoki Gdańskiej. W ostatnich latach obserwuje się rozszerzanie obszaru występowania sardeli w części europejskiej. Łączone jest to postępującymi zmianami klimatycznymi w naszym rejonie.

Pokarmem sardeli są organizmy zooplanktonowe. Ona sama bywa pokarmem morskich ptaków, delfinów i innych ryb. Człowiek spożywa ją głównie w stanie solonym. Proces konserwowania solonej sardeli trwa kilka lat. Mięso ma delikatne, o ciemno czerwonym zabarwieniu i nieco ostro-gorzkim smaku. Doskonałe do konserw, marynat i wędzenia. Często bywa przerabiana na mączkę i olej. Jest także składnikiem słynnego sosu „worcestershire”.

Nazwa „anchovies” jest znana nam helanom też z innej strony. To słowo zawierają nazwy flagowego produktu KOGI – MARIS. Jak możemy wyczytać na internetowej stronie firmy: (...) „Anchovise helskie” niejednokrotnie mylone są z ich podobnymi w nazwie solonymi filecikami z sardeli europejskiej - poławianej na Morzu Śródziemnym i u zachodnich wybrzeży Europy. Sardela (...) - nazwa francuska "anchois" (wym. anszua) jest rybą różniącą się sposobem przygotowania i smakiem (...).

Sardele trudno pomylić. Tak wielkiego, i tzw. „dolnego” pyska nie ma żadna z naszych ryb. Różni się wyraźnie od bałtyckich szprotów i śledzi.

 

 

 

Foto: Charakterystyczny pysk sardeli.

 

Przypuszcza się, że tak liczne pojawienie się sardeli w naszych wodach jest rezultatem odnotowanego w tym roku silnego wlewu do Bałtyku mas słonej wody z Morza Północnego. Jeśli tak jest w rzeczywistości to powinny pojawić się i inni przedstawiciele oceanicznych wód.

 

Stacja Morska prosi rybaków o zgłaszanie złowienia każdego rzadkiego gatunku ryby. Dane te pomagają w badaniach ich biologii oraz stanu bałtyckiego ekosystemu. Nasze telefony 0-601 88 99 40 lub (58) 675-08-36 są czynny 24h.

Dziękujemy Panu Kazimierzowi Rotta za przekazanie złowionych okazów do naszej kolekcji a KODZE - MARIS za udany, sławiący Hel produkt.

[1] Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych Władysława Kopalińskiego podaje: anchois fr., [wym. ãszua], anchovy (l.mn. -vies) ang., [wym. änczewi (-wiz)]; sardela, ryba, zwł. w konserwach, ostro przyprawiona.

Krzysztof E. Skóra

<<<POWRÓT